Tettnanger

Tettnanger is een landras uit de streek Tettnang aan het Bodenmeer, in het zuidwesten van Duitsland. Het Hopfenforschungszentrum Hüll rekent het tot de 'Saazer Formenkreis', de familie van Saaz. Dat klopt ook genetisch: in Tsjechisch DNA-onderzoek waren Saaz, Spalt en Tettnang met de gebruikte merkers niet van elkaar te onderscheiden, omdat ze van hetzelfde oorspronkelijke genotype afstammen.

Het ras Tettnanger groeit in Duitsland alleen in Tettnang: 620 hectare in 2025. Let op het verschil met 'Tettnanger Hopfen'. Dat is sinds 2010 een beschermde geografische aanduiding voor álle aromahop uit de streek, dus ook voor Hallertauer Mittelfrüher, Perle en Hallertauer Tradition uit Tettnang. Volgens brouwboekauteur John Palmer is Tettnanger een van de vier rassen die vooral 'noble hops' heten, en is alleen Tettnanger uit Tettnang echt 'noble'.

Palmer noemt de geur fijn en kruidig. De USDA spreekt van een Europese 'noble' geur. Hophandelaar Hopsteiner houdt het op peper en zwarte thee. In het Europese productdossier van Tettnanger Hopfen wordt hop uit Tettnang omschreven als bloemig, citrusachtig, fruitig, aalbesachtig, zoet en kruidig, met een mild maar nablijvend aroma. Volgens hetzelfde dossier valt 96% van de hop uit Tettnang (de rassen Tettnanger en Hallertauer) in de handelscategorie 'finest aroma'.

Chemisch lijkt Tettnanger op Saaz. Beide hebben veel farneseen in hun hopolie: volgens Hopsteiner 14–24% bij Tettnanger. Hallertauer Mittelfrüh heeft daar vrijwel niets van. Volgens het Hopfenforschungszentrum Hüll bevat Tettnanger ongeveer 0,55 ml hopolie per 100 gram hop. De invloed van fruitige thiolen schat Hopsteiner laag in.

Tettnanger is een aromahop met weinig alfazuur, meestal zo'n 2,5–5,5%. Palmer noemt hem een afwerkhop voor Duitse bieren: hij gaat laat in de kookketel, voor de geur. Volgens het productdossier gaat ongeveer 99% van de Tettnanger hop naar bier, vooral als pellets en minder als extract, omdat bij extractie aroma verloren kan gaan.

• Vervangers: Palmer noemt Saaz en Spalt. Hopsteiner noemt Spalter, Saazer, Lublin, Willamette, Hersbrucker Spät en Nobella.
• Let op de naam: 'Tettnanger Hopfen' op een verpakking zegt waar de hop vandaan komt. Welk ras het is, staat er los van.
• Amerikaanse 'Tettnanger': wat in de VS als Tettnanger werd geteeld, was volgens de USDA grotendeels Fuggle. Zie de fabel hieronder.

Volgens het Europese productdossier, dat daarvoor onder meer verwijst naar een boek uit 1994, voerden districtsarts Johann Nepomuk von Lentz en acht burgers in 1844 de methodische hopteelt in Tettnang in, in een gebied waar wijnbouw minder goed lukte. Het areaal groeide van 91 hectare in 1864 naar 630 hectare in 1914, en in de jaren 1990 tot 1.650 hectare.

Sinds 1973 is er volgens hetzelfde dossier één uniforme Tettnanger Frühhopfen. In 2010 werd 'Tettnanger Hopfen' in de EU beschermd. In 2025 telde de streek 1.526 hectare hop.

Een goed uitgangspunt is een Duitse pils of een Münchner helles. De BJCP beschrijft voor beide traditionele Duitse hop: bloemig, kruidig of kruidachtig. In een pils staat de hop meer voorop, in een helles overheerst de mout. Ruik naar iets fijns en kruidigs, misschien iets pepers. Vergelijk daarna met een Tsjechische pils, de klassieke stijl voor Saaz, de naaste verwant van Tettnanger.