Imperial stout

Het verhaal bestaat in twee versies. In de ene moest de extra alcohol en hop het bier goed houden op de lange zeereis. In de andere moest de alcohol voorkomen dat het bier onderweg bevroor.

Biergeschiedkundige Ron Pattinson wijst erop dat gewone porter regelmatig naar de Amerikaanse koloniën werd verscheept, een reis van meer dan het dubbele. In de 19e eeuw ging porter van normale sterkte zelfs naar India. Zijn verklaring: het bier was zo sterk omdat het gemaakt werd voor de rijke drinkers aan het Russische hof.

Martyn Cornell, ook biergeschiedkundige, noemt het bevriezingsverhaal een nieuwe mythe. Als het koud genoeg was geweest om het bier te laten bevriezen, was de zee zelf dichtgevroren en waren de schepen er niet doorheen gekomen. Volgens hem was het bier sterk 'because that's the way the customers liked it'.

Wel is er een bron uit die tijd over hoe lang het bier goed bleef. In 1796 schreef de schilder Joseph Farington in zijn dagboek dat hij porter van de Londense brouwerij Thrale's had gedronken die volgens de gever speciaal voor de keizerin van Rusland was gebrouwen en zeven jaar goed zou blijven. Dat zegt iets over het bier, maar bewijst niet dat de sterkte voor de reis bedoeld was.

Wat klopt: in 1795 schreef een geschiedenis van een Londense kerk dat de keizerin van Rusland herhaaldelijk zeer grote hoeveelheden porter bestelde, voor zichzelf en haar hof. In 1796 noteerde de schilder Joseph Farington dat hem was verteld dat porter van de Londense brouwerij Thrale's speciaal voor de keizerin van Rusland was gebrouwen. Die keizerin was Catharina de Grote, die regeerde van 1762 tot 1796.

Wat niet klopt of onzeker is: het oudste 'Imperial' voor bier dat biergeschiedkundige Martyn Cornell vond, staat in een Schotse advertentie uit 1821, voor 'Imperial Porter'. In een prijslijst uit 1830 noemden de grote Londense porterbrouwers Porter, Stout, Double Stout en Imperial Stout, en voor de ale die ze gingen brouwen ook een Imperial Ale. 'Imperial' betekende daar kennelijk 'onze zwaarste'. Cornell vond geen sluitend bewijs dat het woord van het Russische hof komt, al houdt hij dat wel voor waarschijnlijk. 'Russian' kwam er volgens Cornell pas in de 20e eeuw bij: in 1921 of 1922 begon de brouwerij Barclay's in Groot-Brittannië een 'Russian Stout' te verkopen.

Sommige brouwerijverhalen kloppen helemaal niet. Biergeschiedkundige Ron Pattinson haalt een brouwerijreclame onderuit. Daarin bestelde tsaar Peter de Grote het bier, maar die stierf in 1725, toen porter zelfs in Londen nog nauwelijks bekend was. En brouwer John Courage zou de stijl in 1787 hebben geperfectioneerd, terwijl Courage zijn Russian Stout pas na 1969 brouwde.

Het Voedingscentrum legt uit dat THT ('ten minste houdbaar tot') aangeeft tot wanneer een product gegarandeerd zijn juiste kwaliteit houdt. Het advies: gebruik ook na die datum je zintuigen om te beoordelen of iets nog goed is. Dat is iets anders dan TGT ('te gebruiken tot'), dat over veiligheid gaat. De Europese etiketteringsregels (verordening 1169/2011) schrijven de formule 'Ten minste houdbaar tot …' voor, en dranken met 10 volumeprocent alcohol of meer hoeven volgens diezelfde regels helemaal geen houdbaarheidsdatum te dragen.

Dat de datum geen bederfgrens is, betekent niet dat bier niet verandert. Volgens de Brewers Association begint bier na het verpakken te verouderen: de bitterheid neemt af, fruitige en bloemige aroma's kunnen verdwijnen en er komen tonen van karton, honing of sherry bij. Het overgrote deel van het bier is bedoeld om zo vers mogelijk gedronken te worden. Van weizen schrijft de BJCP bijvoorbeeld dat je het het best jong en vers drinkt.

Tegelijk noemt een handreiking van CraftBeer.com (Brewers Association) drie groepen die zich lenen om te laten liggen, een indeling van Patrick Dawson, auteur van het boek Vintage Beer: sterk (in het algemeen vanaf 8% alcohol), zuur en gerookt. Over Vlaams oud bruin, een zurig bruin bier (niet te verwarren met het zoete Nederlandse oud bruin), schrijft de BJCP dat die stijl traditioneel bedoeld is om te bewaren, en dat exemplaren met wat ouderdom als beter gelden.

Kortom: na de THT is bier meestal niet bedorven, maar wel anders. Bij hoppige bieren vaak minder fris, bij sommige sterke of zure bieren soms juist mooier.